5.6. Тербелмелі түйін
Тербелмелі түйін теңдеуі:
(5-36)
мұндағы: Тk – тербелмелі түйіннің тербеліс коэффициентін анықтайтын уақыт тұрақтысы
Тд – бәсеңсу коэффициенті.
R
Uвх. C Uвых.
L
5-33 сурет. Тербелмелі түйіннің электрлі моделі RLC контурі
Тербелмелі түйіннің беріліс функциясы:
(5-37)
Амплитуда-фазалық сипаттама:
(5-38)
i Im
W(iω)
ω=∞ ω=0
φ Re
5-34 сурет.
Түйіннің сипаттама теңдеуі:
(5-39)
Тербелмелі түйін және екінші реттік апериодикалық түйін бірдей теңдеуге ие болғандықтан, олардың негізгі айырмашылықтары сипаттама теңдеуі түбірінің мәнінде. Сипаттама теңдеуінің түбірлері келесідей анықталады:
(5-40)
Мұнда екі жағдай орын алады:
·
егер
,
онда сипаттама теңдеуінің түбірі комплексті, бұл тербелмелі түйінге сәйкес;
·
егер
,
онда сипаттама теңдеуі нақты,
бұл екінші реттік
апериодикалық түйінге сәйкес.
Егер сипаттама теңдеуінің түбірі комплексті және түйін тербелмелі болса,
(5-41)
онда түйіннің динамикалық қасиеттері келесідей болуы мүмкін:
1. Сипаттама теңдеуі түбірінің нақты бөлігі теріс, бұл жағдайда тербеліс өшетін болады, түйін тұрақты, үдеу қисығы 5-35а суреттегідей түрде.
2. Сипаттама теңдеуі түбірінің нақты бөлігі нөлге тең, тербеліс өшпейді, тұрақты жиілікке және амплитудаға ие, түйін тұрақтылық шекарасында, орташа (5-35б сурет).
3. Сипаттама теңдеуі түбірінің нақты бөлігі оң, тербеліс өшпейді, өсетін амплитудаға ие, яғни айырылысады, түйін тұрақсыз (5-35в сурет).
Y
а) t
Y
б) t
Y
t
в)
5-35 сурет. Тербелмелі түйіннің өтпелі функциялары
Тербелмелі түйіннің амплитуда-жиіліктік сипаттамасы:
(5-42)
М
ω
5-36 сурет.
Фазалы-жиіліктік сипаттама:
(5-43)
φ
0 ω
-π
5-37 сурет.