5.6. Тербелмелі түйін

 

 

Тербелмелі түйін теңдеуі:

 

            (5-36)

 

мұндағы: Тk – тербелмелі түйіннің тербеліс коэффициентін анықтайтын уақыт тұрақтысы                                                           

  Тд – бәсеңсу коэффициенті.

 

                                                      R

                                                                                      

 

                         Uвх.                                     C                  Uвых.               

                                             L                                                           

 

                                                                           

           

 

 

5-33 сурет. Тербелмелі түйіннің электрлі моделі  RLC контурі

 

 

Тербелмелі түйіннің беріліс функциясы:

 

                                 (5-37)

 

Амплитуда-фазалық сипаттама:

 

      (5-38)

 

 

 

                                           i Im

                                                           W(iω)

 

                                            ω=∞                      ω=0                     

                                               φ                                  Re

 

 

 

 

 

5-34 сурет.

 

Түйіннің сипаттама теңдеуі:

 

                                   (5-39)

 

Тербелмелі түйін және екінші реттік апериодикалық түйін бірдей теңдеуге ие болғандықтан, олардың негізгі айырмашылықтары сипаттама теңдеуі түбірінің мәнінде. Сипаттама теңдеуінің түбірлері келесідей анықталады:

 

                           (5-40)

 

Мұнда екі жағдай орын алады:

·        егер  , онда сипаттама теңдеуінің түбірі комплексті, бұл тербелмелі түйінге сәйкес;

·        егер , онда сипаттама теңдеуі нақты, бұл екінші реттік апериодикалық түйінге сәйкес.

Егер сипаттама теңдеуінің түбірі комплексті және түйін тербелмелі болса,

 

         (5-41)

 

онда түйіннің динамикалық қасиеттері келесідей болуы мүмкін:

1.                                         Сипаттама теңдеуі түбірінің нақты бөлігі теріс, бұл жағдайда тербеліс өшетін болады, түйін тұрақты, үдеу қисығы 5-35а суреттегідей түрде.

2.                                         Сипаттама теңдеуі түбірінің нақты бөлігі нөлге тең, тербеліс өшпейді, тұрақты жиілікке және амплитудаға ие, түйін тұрақтылық шекарасында, орташа (5-35б сурет).

3.                                         Сипаттама теңдеуі түбірінің нақты бөлігі оң, тербеліс өшпейді, өсетін амплитудаға ие, яғни айырылысады, түйін тұрақсыз (5-35в сурет).

 

 

                                      Y

 

                         а)                                                               t   

 

 

 

                                      Y

 

                          б)                                                              t   

 

 

                                      Y

 

                                                                                           t   

                         в)

 

 

 

 

5-35 сурет. Тербелмелі түйіннің өтпелі функциялары

 

 

Тербелмелі түйіннің амплитуда-жиіліктік сипаттамасы:

 

                    (5-42)

 

 

 

                                         М

 

 

 

                                                                                 

                                                                                    ω

                                                                                         

5-36 сурет.

 

Фазалы-жиіліктік сипаттама:

 

                          (5-43)

                                             φ

 

                                           0                                ω

 

                                           

                                            -π                                

 

 

5-37 сурет.